Astigmatism

From Wikihealth
Jump to: navigation, search
Error creating thumbnail: convert: unable to write blob `/tmp/magick-ujPhHQyQ': @ error/blob.c/ImageToFile/1625.
convert: no decode delegate for this image format `' @ error/constitute.c/ReadImage/532.
convert: missing an image filename `/webroot/health.wikipilipinas.org/images/temp/transform_49601c46bc42-1.gif' @ error/convert.c/ConvertImageCommand/3011.
Ang astigmatism ay isang karamdaman sa mata na maaaring maging dahilan ng paglabo ng paningin. Ito ay karaniwan, hindi seryoso, at madalas na nagagamot. Ito ay nangyayari sa cornea o sa lente ng mata. Ang astigmatism ay maaaring kombinasyon ng nearsightedness o farsightedness. Madalas ang astigmatism ay hindi nangangailangan ng pagsasaayos ngunit may mga kaso na nangangailangan ng karapatdapat na aksyon tulad ng pagsuot ng salamin sa mata, contact lens, o operasyon.

Contents

Uri

Ang mga sumusunod ay mga uri ng astigmatism:

  1. Myopic astigmatism – Isa o parehong prinsipal meridians ng mga mata ay nearsighted. Kapag dalawang meridians ay nearsighted, ang mga ito ay myopic sa magkaibang antas.
  2. Hyperopic astigmatism – Isa o parehong prinsipal meridians ng mga mata ay farsighted. Kapag dalawang meridians ay farsighted, ang mga ito ay hyperopic sa magkaibang antas.
  3. Mixed astigmatism – Isang prinsipal meridian ay nearsighted at ang kabila ay farsighted.

Ang astigmatism ay maaari din hatiin sa regular at iregular. Sa regular na astigmatism, ang mga prinsipal meridians ay 90 degrees ang agwat (perpendicular sa isa’t isa). Sa iregular na astigmatism, ang prinsipal meridians ay hindi perpendicular. Karaniwan sa mga astigmatism ay regular corneal astigmatism.

Ang iregular na astigmatism ay maaaring sanhi ng mga sumusunod:

  • Pinsala sa mata na nagdulot ng pagpeklat sa cornea.
  • Mula sa operasyon sa mata.
  • Dahil sa keratoconus, isang sakit na nagdudulot ng unti-unting pagnipis ng cornea.

Sintomas

Ang mga pasyente na mayroong astigmatism ay karaniwang nakakaranas ng mga sumusunod na senyales at sintomas:

  • Malabo o baluktot na pagtingin.
  • Eye strain
  • Sakit ng ulo.

Kapag nakaranas ng mga nasabing sintomas, makakabuti para sa pasyente na magpa-eksamen sa mata upang malaman kung mayroong problema sa mata.

Sanhi at panganib

Ang mga mata ay mayroong dalawang bahagi na nakatutok o tumutulong sa konsentrasyon sa mga imahe: ang cornea at ang lente. Ang cornea o lente ng perpektong mata ay may makinis na kurba tulad ng ibabaw ng makinis na bola. Ang cornea o lente na mayroong makinis na kurba ay nagbabaluktot sa pumapasok na ilaw sa isang direksyon at nagpapatalas sa pagtutok sa imahe sa likod ng mata (retina).

Kapag ang cornea o lente ay hindi pantay at makinis ang pagkakurba, ang aninag na pumapasok ay hindi nababaluktot ng maaayos na nagiging dahilang ng pagkakaroon ng refractive error. Ang astigmatism ay itinuturing na isang klase ng refractive error. Sa astigmatism, ang cornea o lente ay mas malalim ang kurba sa isang direksyon kumpara sa kabila. Kapag ang cornea ay may baluktot na hugis, ang pasyente ay mayroong corneal astigmatism. Kapag ang lente ang baluktot, ang pasyente ay nakakaranas ng lenticular astimagtism. Ang bawat isang uri ng astimagmatism ay nagdudulot ng paglabo ng paningin. Ang malabong paningin ay maaaring mangyari sa isang direksyon – pahalang, pahaba, o pahiwas.

Maaari din na magkaroon ng kombinasyon ang astimagtism sa ibang mga refractive errors tulad ng mga sumusunod:

  • Nearsightedness (myopia) – Ang kondisyong ito ay nangyayari kapag ang cornea ay nakakurba ng masyado o kapag ang mata ay hindi na normal. Imbes na nakatutuok ng tama ang ilaw sa retina, ang ilaw ay nakatutok sa harap ng retina na nagiging sanhi ng malabo na anyo ng mga bagay na nasa may kalayuan.
  • Farsightedness (hyperopia) – Nagkakaroon ng ganitong kondisyon kapag ang cornea ay kulang sa pagkakurba o kapag ang mata ay mas maiksi sa normal. Ang epekto ay kabaliktaran ng nearsightedness. Kapag ang mata ay relaxed o nasa malumanay na estado, ang ilaw ay nakatutok sa likod ng mata na nagiging dahilan ng pagiging malabo sa pagtingin sa mga bagay.

Ang astigmatism ay maaaring mula sa pagiging sanggol pa lamang ngunit maaari din itong umusbong pagkatapos magkaroon ng pinsala sa mata, sakit, o operasyon sa mata. Ang astigmatism ay hindi nagiging malala dahil sa kakulangan ng ilaw kapag nagbabasa, pag-upo ng malamit sa telebisyon, o pag sulimpat ng mata.

Ang mga sumusunod ay maaaring magpataas sa panganib ng pagkakaroon ng astigmatism:

  • Pagmana sa kondisyon – Ang kasaysayan sa pamilya ng pagkakaroon ng sakit o disorder sa mata tulad ng glaucoma.
  • Operasyon sa mata – Ilang mga uri ng operasyon sa mata, tulad ng pagtanggal sa katarata.
  • Kasaysayan ng pagpepeklat o pagnipis ng cornea.
  • Kasasayan ng sobrang nearsightedness o farsightedness.

Pagsusuri

Upang masuri ang astigmatism, maaari isagawa ng doktor ang alin man sa mga sumusunod:

  • Pagsukat sa aninag ng ilaw – Upang masukat ang aninag ng ilaw mula sa ibabaw ng cornea, maaaring gamitin ang isang kagamitan na tinatawag na keratometer. Ito ang sumusukat sa dami at orientasyon ng corneal astigmatism.
  • Pagsukat sa kurba ng cornea – Gamit ang ilaw upang magtala ng mga bilog o singsing sa cornea, isang kagamitan na tinatawag na keratoscope ang sumusukat sa dami ng kurba sa ibabaw ng cornea. Ang keratoscope din ang nagkukumpirma kung mayroong astigmatism ang pasyente. Ang obserbasyon gamit ang karatoscope sa pagtala ng ilaw sa cornea at inspeksyon sa hugis at espasyo ng mga bilog o singsing ang nagbibigay ng impormasyon sa antas ng astigmatism.

Upang masukat ang pagbabago sa ibabaw ng corneal curve, isang proseso na tinatawag na corneal topography ang gingagamit. Ang corneal topography ay gumagamit ng videokeratoscope, isang keratoscope na nilagyan ng video camera.

Lunas

Halos lahat ng antas ng astigmatism ay maaaring isaayos sa pamamagitan ng angkop na salamin o contact lenses na tinakda ng doktor. Ang pasyente na mayroong kaunting antas ng astigmatism ay maaaring hindi mangailangan ng salamin o contact lenses kapag walang ibang nararanasan na kondisyon tulad ng nearsightedness o farsightedness. Kapag ang astigmatism ay katamtaman hangang sa mataas, ang pasyente ay maaaring mangailangan ng nararapat na resetang salamin.

  1. Resetang contact lens – Maaaring payuhan ng doktor ang pasyente na may astigmatism na mag-suot ng espesyal na contact lenses na tinatawag na toric lenses. Ito ay may mas nakakataas na kakayanan na ikurba ang ilaw sa isang direksyon kumpara sa kabila. Pagkatapos magsagawa ng ilang eksaminasyon, matutukoy ng espesialista sa mata kung ano ang naaangkop na reseta sa astigmatism.
  2. Refractive operation – Ito ay isa pang paraan ng pagsaayos ng astigmatism sa pamamagitan ng pagpalit sa hugis ng cornea sa pamamagitan ng refractive o laser na operasyon sa mata. Mayroong ilang uri ng refractive na operasyon ngunit tiyak na paraan ng gamutan ay nirerekomenda para sa bawat pasyente. Ang mga mata ng pasyente ay kailangang maging malusog at walang ibang retinal na problema, peklat sa cornea, o ibang sakit sa mata upang sumailalim sa refractive na operasyon.
  • Operasyong LASIK - Ang LASIK ay isang paraan kung saan gumagamit ang doktor ng isang instrumento na tinatawag na keratome upang makagawa ng manipis at pabilog na hiwa sa cornea. Ang hiwa ay nagagawa sa pamamagitan ng espesyal na cutting laser.
  • Photorefractive keratectomy (PRK) – Tinatanggal ng doktor ang panlabas na nagpropretektang suson ng cornea bago gumamit ng excimer laser upang baguhin ang kurba ng cornea.
  • Laser-assisted subepithelial keratomileusis (LASEK) – Tinitiklop pabalik ng doktor ang mas manipis na suson sa cornea na nakakabawas sa pagiging lantad ng mata sa posibleng pagkasira kung mayroong mangyaring pinsala. Ang LASEK ay maaaring irekomenda kung ang pasyente ay mayroong manipis na cornea o kapag mayroong mataas na panganib na makaranas ng pinsala sa mata dahil sa trabaho o paglalaro ng sports.

Posibleng komplikasyon

  1. Gasgas sa cornea – Ang contact lenses ay karaniwang ligtas isuot ngunit may mga ilang insidente na nagkakaroon ng corneal abrasions o gasgas ang cornea. Maaaring mangyari ito kapag nadumihan ang contact lenses o nairita ang cornea.
  2. Lazy eye – Ang kondisyon na ito ay tinatawag na amblyopia na maaaring sanhi ng hindi pantay na astigmatism ng mga mata. Kapag natuklasan ng mas maaaga, ang amblyopia ay madaling maayos ngunit may ilang malalang kondisyon na nagiging sanhi na matinding problema sa paningin na nagiging balakid sa pang araw-araw na pamumuhay.
  3. Komplikasyon mula sa operasyon – Ang hindi tamang paghiwa sa cornea, agresibong paggamit ng laser, o mahinang recuperation o mabagal na paggaling ay ilan sa mga posibleng dahilan ng komplikasyon tulad ng impeksyon o pamamaga.

Pag-iwas

Ang karaniwang uri ng astigmatism ay hindi maaaring maiwasan ngunit ang insidente ng astigmatism dahil sa trauma ay maaaring maiwasan sa pamamagitan ng pagtutok ng atensyon sa pag-iingat sa mata.

Sanggunian

Pagkilala

Wikihealth cit.png Orihinal na nilalaman mula sa WikiHealth sa bisa ng GNU Free Documentation License. Tingnan ang pagtanggi.