Bato sa bato

From Wikihealth
Jump to: navigation, search
Medical X-Ray imaging UEI07 nevit.jpg

Ang bato sa bato o kidney stone ay isang solidong bato na binubuo ng maliliit na mga Kristal. Kapag ito ay lumago sa bato, nagiging sanhi ito ng pagbara sa daluyan ng ihi.

Contents

Uri at sanhi

Bukod sa bato (nephrolithiasis), ang mga batong kristal na ito ay maaring lumago din sa ibang bahagi ng sistemang pang-ihi tulad ng ureter (ureterolithiasis) at pantog (cystolithiasis). Ang mga batong Kristal na ito ay inuuri ayon sa material na bumubuo dito:

  • Batong calcium – Ito ang pinaka-karaniwan sa lahat ng batong tumutubo sa batong tao. Ang calcium ay maaaring isama o sumama sa iba pang mga sangkap gaya ng oxalate, phosphate, o carbonate upang makabuo ng bato.
  • Batong cystine – Ito ay sanhi ng labis na cystine, na isang amino acid, sa ihi.
  • Batong struvite – Makikita ito sa mga babaeng may impeksyon sa daluyan ng ihi. Ang bato ay maaaring lumaki nang napakalaki at maaring nitong harangan ang bato, ureter, o pantog.
  • Batong mula sa uric acid – Mas karaniwan ito sa mga kalalakihan at maaaring mangyari kasabay ng piyo.
  • Ibang mga sangkap na maaaring bumuo ng bato - Kabilang na dito acyclovir, indinavir, at triamterene na mga gamot.

Ang hindi madalas na pag-inom ng tubig o anumang likido, mataas na pagkonsumo ng protina, sodium, soft drinks, at iba pa ay maaaring posibleng magpataas sa panganib ng pagkakaroon ng bato sa bato.

Sintomas

Ang pangunahing sintomas ng bato sa bato ay malubha na bigla na lamang sumusumpong at dagli namang nawawala, katulad ng:

  • Sakit sa tagiliran sa may bandang puson, likod, at singit.
  • Lagnat
  • Panginginig
  • Pagkahilo
  • Pagsusuka
  • Dugo sa ihi.
  • Kulay rosas, mapula, o kulay kape na ihi.
  • May matapang na amoy at malabong ihi.

Pagsusuri

Kasama rin sa mga pagsubok na gagawin, bukod sa pisikal na eksaminasyon, ang mga sumusunod:

  • Urinalysis o pagsusuri sa ihi – Nagsasangkot ng isang bilang ng mga pagsusuri upang makita at masukat ang iba’t-ibang compounds tulad ng mga Kristal at red blood cell sa ihi.
  • Pag-eksamin sa dugo upang suriin ang antas ng calcium, phosphorus, uric acid, at electrolyte sa katawan.

Maaari namang matagpuan ang mga bato o pagbabara sa loob ng katawan sa pamamagitan ng:

Paggamot

Ang paglalapat ng lunas ay depende sa tipo ng bato at sintomas nito. Upang pababain ang pagbuo ng bato o tulungang sirain at tanggalin ang materyal na nagiging sanhi ng bato sa bato, narito ang ilang mga gamot na maaaring ireseta ng doktor:

Pamamaraan

Kapag ang bato ay lumaki ng sobra at hinarangan na ang pagdaloy ng ihi, at hindi na kaya pang pigilan ang sakit, ang kondisyong ito ay maaaring mangailangan na ng mas invasive na paraan, tulad ng:

  • Extracorporeal shock wave lithotripsy (ESWL) – Gumagamit dito ng sound waves upang lumikha ng malakas na pagnginig na dudurog sa bato ng maliliit na piraso na maaaring sumama palabas kapag umihi.
  • Percutaneous nephrolithotomy (PCNL) – Inaalis ang bato sa bato gamit ang maliit na teleskopyo at instrumento na ipinapasok sa maliit na hiwa sa likod.
  • Ureteroscopy – Madalas na ginagawa upang masuri ng malapitan ng doktor ang ureter o lower urinary tract. Ginagamit ito sa paghahanap ng bato sa bato at kapag natagpuan na ito, isang naiibang kagamitan ang maaaring bumuwag sa bato ng pira-piraso.
  • Operasyon sa glandulang parathyroid – Ang pag-aalis ng mga lumalagong bukol sa glandulang parathyroid ay maaring magpahinto sa pagbuo ng bato sa bato.

Komplikasyon

  • Maaaring humina o huminto sa pagganap ng tungkulin ang apektadong bato.
  • Pinsala sa bato.
  • Maaring magbalik muli ang mga bato.
  • May posibilidad na magkaroon o umulit ang UTI.

Paalala

Uminom ng anim hanggang walong basong tubig bawat araw upang makagawa ng mas marami at malinaw na ihi.

Sanggunian

Pagkilala

Wikihealth cit.png Orihinal na nilalaman mula sa WikiHealth sa bisa ng GNU Free Documentation License. Tingnan ang pagtanggi.